Ślub bez bierzmowania? Kościół robi wyjątki! Poradnik dla narzeczonych

Planowanie ślubu kościelnego to piękny, ale często też stresujący czas, pełen pytań i wątpliwości. Jedną z najczęściej pojawiających się kwestii jest ta dotycząca sakramentu bierzmowania. Czy jego brak może pokrzyżować Wasze plany? Właśnie po to powstał ten artykuł aby rozwiać wszelkie niejasności, przedstawić fakty zgodnie z prawem kanonicznym i polską praktyką duszpasterską, a przede wszystkim, aby wskazać Wam konkretne kroki, które możecie podjąć. Moim celem jest dostarczenie Wam kompleksowego przewodnika, który pozwoli Wam spokojnie i świadomie przygotować się do tego ważnego dnia.

Bierzmowanie przed ślubem: Wymóg czy bezwzględny warunek?

Zacznijmy od podstaw prawnych, które często są źródłem nieporozumień. Zgodnie z Kodeksem Prawa Kanonicznego, a konkretnie kan. 1065 § 1, katolicy, którzy nie przyjęli jeszcze sakramentu bierzmowania, powinni go przyjąć przed zawarciem małżeństwa, jeśli jest to możliwe bez poważnej niedogodności. Kluczowe jest tutaj słowo „powinni”. Oznacza ono silne zalecenie i wymóg, ale nie bezwzględny warunek ważności małżeństwa.

To bardzo ważna informacja: brak bierzmowania nie unieważnia sakramentu małżeństwa. Jeśli ślub został zawarty bez bierzmowania jednego z małżonków, sakrament jest ważny. Jednakże, Kościół traktuje brak bierzmowania jako poważne zaniedbanie duchowe i przeszkodę kanoniczną, którą należy usunąć, o ile to możliwe, przed zawarciem małżeństwa.

Kościół przywiązuje dużą wagę do sakramentu bierzmowania przed ślubem z bardzo konkretnych powodów. Bierzmowanie jest sakramentem dojrzałości chrześcijańskiej, który umacnia wiarę i przygotowuje do pełniejszego życia w Kościele. Małżeństwo to również sakrament, który wymaga dojrzałości, odpowiedzialności i świadomego zaangażowania. Przyjęcie bierzmowania ma pomóc narzeczonym w budowaniu silnego, chrześcijańskiego domu i w wychowywaniu dzieci w wierze, dając im siłę Ducha Świętego do sprostania wyzwaniom życia małżeńskiego i rodzinnego.

Mimo że prawo kanoniczne używa słowa „powinni”, w praktyce duszpasterskiej w Polsce większość parafii i diecezji traktuje bierzmowanie jako obowiązkowy element przygotowań do ślubu. Księża podczas spisywania protokołu przedślubnego zazwyczaj wymagają przedstawienia świadectwa bierzmowania. Moje doświadczenie pokazuje, że jest to standardowa procedura, której nie należy lekceważyć.

Brak bierzmowania? Sprawdź, co możesz zrobić krok po kroku

Jeśli odkryliście, że jedno z Was lub oboje nie macie bierzmowania, nie panikujcie. Pierwszym i najważniejszym krokiem jest szczera i otwarta rozmowa z proboszczem w Waszej parafii. Nie odkładajcie tego na ostatnią chwilę! Im wcześniej poruszycie ten temat, tym więcej czasu będziecie mieć na znalezienie rozwiązania. Przygotujcie się do tej rozmowy, zbierając wszelkie dostępne informacje o Waszej sytuacji, takie jak data chrztu czy pierwszej Komunii Świętej. Oto kilka pytań, które możecie zadać:

• Jakie są możliwości przystąpienia do bierzmowania dla dorosłych w naszej diecezji?
• Czy są organizowane przyspieszone kursy bierzmowania dla narzeczonych?
• Jakie dokumenty są potrzebne do rozpoczęcia przygotowań?
• W jakich terminach odbywają się najbliższe bierzmowania dla dorosłych?
• W jakich wyjątkowych sytuacjach można ubiegać się o dyspensę od biskupa?

Kościół Katolicki w Polsce oferuje specjalne kursy przygotowawcze do bierzmowania dla dorosłych, często organizowane z myślą właśnie o narzeczonych. Są to zazwyczaj kursy przyspieszone, trwające od kilku tygodni do kilku miesięcy, w zależności od diecezji i intensywności spotkań. Kończą się one uroczystym udzieleniem sakramentu przez biskupa, co jest pięknym i ważnym wydarzeniem w życiu każdego chrześcijanina.

Informacji o terminach i miejscach organizacji takich kursów możecie szukać w kilku miejscach. Najlepiej zacząć od swojej parafii proboszcz z pewnością wskaże Wam drogę. Możecie również skontaktować się bezpośrednio z kurią diecezjalną lub poszukać informacji na stronach internetowych diecezji. Często większe parafie, zwłaszcza te akademickie lub posiadające duszpasterstwa specjalistyczne, również organizują takie przygotowania.

Gdy tylko jedno z Was ma bierzmowanie: Czy to problem?

Często zdarza się, że w parze narzeczonych tylko jedna osoba posiada sakrament bierzmowania. Jeśli oboje jesteście katolikami, a tylko jedno z Was nie ma bierzmowania, to właśnie ta osoba powinna dążyć do jego przyjęcia. Sytuacja ta nie komplikuje sprawy ważności samego ślubu, ale nadal wymaga rozwiązania kwestii brakującego sakramentu u osoby katolickiej. Ksiądz będzie oczekiwał, że strona bez bierzmowania dopełni ten wymóg przed ślubem.

Inaczej wygląda sytuacja w tak zwanych związkach mieszanych, czyli gdy jedna osoba jest katolikiem, a druga jest innego wyznania chrześcijańskiego lub jest osobą nieochrzczoną. W takim przypadku, zgodnie z prawem kanonicznym, wymóg bierzmowania dotyczy wyłącznie strony katolickiej. Strona niekatolicka nie musi przyjmować tego sakramentu ani żadnego innego sakramentu Kościoła Katolickiego. Ważne jest jednak, aby strona katolicka mogła swobodnie wyznawać swoją wiarę i wychowywać dzieci w wierze katolickiej.

Ślub bez bierzmowania: Kiedy Kościół może zrobić wyjątek?

Istnieją sytuacje, w których Kościół, kierując się miłosierdziem i roztropnością, może zrobić wyjątek od wymogu bierzmowania. Mówimy wtedy o możliwości ubiegania się o dyspensę. Podstawą do jej udzielenia jest tak zwana „poważna niedogodność”, która uniemożliwia przyjęcie sakramentu przed ślubem. Przykłady takich sytuacji to:

• Choroba, która uniemożliwia uczestnictwo w przygotowaniach lub samej ceremonii bierzmowania.
• Podeszły wiek, w którym przygotowanie do bierzmowania byłoby nadmiernym obciążeniem.
• Nagły wyjazd za granicę, który uniemożliwia dopełnienie formalności w kraju.
• Sytuacja, gdy odłożenie ślubu spowodowałoby poważne szkody moralne, na przykład w przypadku ciąży.

To proboszcz lub ordynariusz miejsca (biskup) ocenia, czy dana sytuacja kwalifikuje się jako poważna niedogodność. W takich uzasadnionych i wyjątkowych przypadkach można ubiegać się o dyspensę od biskupa na ślub bez bierzmowania. Narzeczeni muszą jednak wykazać dobrą wolę i zadeklarować chęć przyjęcia sakramentu w przyszłości, gdy tylko okoliczności na to pozwolą. Dyspensa nie jest automatyczna i zawsze wymaga indywidualnego rozpatrzenia.

Formalne kroki, aby złożyć prośbę o zezwolenie na ślub mimo braku bierzmowania, są następujące:

1. Rozmowa z proboszczem: Przedstawcie swoją sytuację proboszczowi, wyjaśniając, dlaczego przyjęcie bierzmowania przed ślubem jest niemożliwe lub wiąże się z poważnymi trudnościami.
2. Przygotowanie prośby: Proboszcz pomoże Wam sformułować pisemną prośbę o dyspensę, w której wyjaśnicie okoliczności i zadeklarujecie chęć przyjęcia bierzmowania w przyszłości.
3. Przekazanie do kurii: Proboszcz przekaże Waszą prośbę do kurii diecezjalnej, która jest organem biskupa.
4. Decyzja biskupa: Kuria rozpatrzy prośbę i przekaże decyzję. W przypadku pozytywnego rozpatrzenia, otrzymacie zezwolenie na zawarcie małżeństwa bez bierzmowania.

Rozwiewamy wątpliwości: Mity o bierzmowaniu przed ślubem

Wokół tematu bierzmowania przed ślubem narosło wiele mitów, które często wprowadzają niepotrzebny stres. Jako Nadia Malinowska, chciałabym je obalić i przywrócić Wam spokój ducha. Najważniejszy mit to ten, że „brak bierzmowania unieważnia małżeństwo”. Jak już wspomniałam, to nieprawda. Brak bierzmowania nie czyni sakramentu małżeństwa nieważnym, ale jest postrzegany jako poważne zaniedbanie duchowe, które powinno być naprawione, jeśli to możliwe, przed ślubem.

Kolejny często spotykany mit to przekonanie, że „wystarczy zaświadczenie o planowanym przystąpieniu do bierzmowania”. Choć dobra wola i deklaracja chęci przyjęcia sakramentu są bardzo ważne i są brane pod uwagę, zwłaszcza w procesie ubiegania się o dyspensę, w praktyce duszpasterskiej zazwyczaj wymagane jest faktyczne przyjęcie sakramentu lub formalna dyspensa od biskupa. Samo zaświadczenie o zapisaniu się na kurs bez dalszych działań może nie być wystarczające.

Ostatni mit, który chciałabym obalić, to ten, że „w innej parafii na pewno się uda bez problemu”. Niestety, to mylne przekonanie. Prawo kanoniczne i regulacje diecezjalne są spójne na terenie całej Polski, a podstawowe wymogi dotyczące przygotowania do sakramentów obowiązują we wszystkich parafiach. Szukanie „łatwiejszego” księdza czy parafii zazwyczaj nie przynosi rozwiązania, a jedynie opóźnia proces i może prowadzić do nieporozumień. Uczciwość i otwartość wobec duszpasterza są kluczowe, niezależnie od tego, w której parafii planujecie ślub.

Podsumowanie: Twoja lista kontrolna w sprawie bierzmowania przed ślubem

Aby ułatwić Wam orientację w temacie bierzmowania przed ślubem, przygotowałam krótką listę kontrolną najważniejszych dokumentów i działań:

• Świadectwo chrztu: Zazwyczaj zawiera adnotację o przyjęciu bierzmowania. Jeśli nie, to...
• Świadectwo bierzmowania: Jeśli posiadacie osobne świadectwo, przygotujcie je.
• Dokumenty związane z prośbą o dyspensę: Jeśli ubiegacie się o dyspensę, przygotujcie wszelkie pisma i zaświadczenia potwierdzające Waszą sytuację.
• Zaświadczenie o uczestnictwie w kursie bierzmowania dla dorosłych: Jeśli jesteście w trakcie przygotowań.

Pamiętajcie, że kluczem do rozwiązania wszelkich problemów jest wczesna i szczera rozmowa z duszpasterzem. Nie bójcie się pytać, wyjaśniać i prosić o pomoc. Wyraźcie swoją dobrą wolę i gotowość do współpracy. Kościół chce Wam pomóc w przygotowaniu się do sakramentu małżeństwa, a proboszcz jest osobą, która najlepiej wskaże Wam drogę. Z moich obserwacji wynika, że otwartość i zaangażowanie narzeczonych zawsze spotykają się z życzliwością i pomocą.